Main Menu

zwierzęta w sztuce 03

Ludzkość jest bezsprzecznie fragmentem przyrody. Pod pewnymi kątami jest w stanie nad nią dominować, ale nigdy nie da rady odejść poza nią. Z tej wiedzy pochodzi człowieczy respekt dla natury, który przez wieki przybierał wielorakie postaci. Jedną z nich wydaje się sytuowanie motywów roślinnych i zwierzęcych w dziełach sztuki.

Najwspanialsza księga, jaką znał świat, inaczej Biblia, mieści tyle symboli świata zwierzęcego, iż doczekała się rozlicznych opracowań opisujących bestiarium z Biblii. Z najbardziej ewidentnych wzorców można wyliczyć owcę, która w samej Ewangelii widnieje niejednokrotnie jako symbol pokornego wierzącego. W podobny sposób dawna twórczość artystyczna starożytnego Rzymu, odseparowana wszakże od żydowskiej bądź chrześcijaństwa, wyzyskuje motyw zwierzęcy - wilczycy karmiącej fundatorów miasta Rzym, Romulusa i Remusa. W starożytnej Helladzie wielką różnorodność stworzeń wyśledzić da się w mitologii i - co za tym idzie - we wszelkich plonach sztuk wizualnych, chociażby w malarstwie. Zwierzęta były przecież tym, co artyści widzieli na co dzień naokoło siebie, poznawali ich preferencje oraz postępowanie, a w efekcie potrafili konfrontować je z przymiotami ludzkimi.

zwierzęta w sztuce 08Ta okazja była wyzyskiwana przez wielu twórców wszystkich okresów. Choćby sławny nasz poeta Ignacy Krasicki w wielu opowiastkach wzorował się na tematach zwierzęcych. Rymując o ptakach w klatce czy kruku i lisie, skonstruował kazanie w ogóle do zwierząt nie przystające. Także w utworach dumy narodowej Mickiewicza możemy odkryć bestie, chociaż w odmiennym charakterze niż u Krasickiego. Generalnie bajki i baśnie zawierają wiele postaci ze świata zwierząt. Nie wyłącznie nasi literaci w taki sposób budowali swoje utwory. Przytoczyć można choćby Jean'a de La Fontaine'a.

Głośne są też dzieła, gdzie zwierzęta znajdują się centralnymi bohaterami, lecz nie wyrażają precyzyjnie cech człowieka, nie są alegoriami. Choćby powszechnie znana historia "Lassie, wróć" bądź, z innego podwórka, "Biały Kieł" ewentualnie "Konik Garbusek". Możemy wyliczyć kompletny łańcuch opowiadań, w których zwierzęta współwystępują jako towarzysze czy podwładni ludzi i wyrażają wyłącznie same siebie. Do tego typu publikacji należą np. "Czarownice z Eastwick", saga "Pieśni lodu i ognia" czy nieśmiertelne krajowe "W pustyni i w puszczy".

Zwierząt można szukać w wszelkiej dyscyplinie sztuki. Obszernym polem do analizowania owego przedmiotu wydaje się ewidentnie malarstwo. Każdy zainteresowany odkryje w tym miejscu całe mnóstwo dowodów na to, jak bardzo rzeczywistość zwierząt drąży faktyczność osoby ludzkiej.